Türk Barbie’si diye adlandırılan Türkmen kıyafetli Damal bebek, Ardahan’ın Damal ilçesinden adını alıyor. Mucidi ise Damal’da yaşayan 80 yaşındaki Fidan Atmaca. Atmaca, şehirde “Damal bebeklerinin anası” olarak da adlandırılıyor. İlk olarak 13 yaşındayken annesinin yöresel giysilerinden örnekler alarak oyun amaçlı bebekler üretti. 25 yaşından beri de Damal bebeği üretiyor. 1996’da da haberi olmadan bebeğinin katıldığı Japonya’da bir yarışmada birincilik ödülü alarak dikkat çekiyor ve ünü bütün ülkeye yayılıyor. 1995 yılından itibaren 10 bini aşkın bebek üreten Atmaca, deneyimlerini yıllar boyunca Ardahan Halk Eğitim Merkezi’nde genç kadınlara da aktardı.
HAYAT AĞACI
Son yıllarda ise merkezin öğretmenlerinden Melek Hocaoğlu’na ‘el’ verdi. Hocaoğlu, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Somut Olmayan Kültürel Miras Bez Bebek ustası. Ardahan Valiliği’nin Damal Bebek Evi’nde bir araya geldiğimiz Hocaoğlu, ödüllü bebeğin hikâyesini ve içerisinde gizlenmiş onlarca mesajı Hürriyet’e anlattı:
“Mesela kıyafetteki boncuktan yapılan kısma ‘tor’, kumaştan yapılan kısma ‘döşlük’ deriz. Torda gördüğümüz koç boynuzudur. Koç boynuzu erk. Tamamen gücü simgeler. İçindeki de havuzdur. Kadın anlamına…