6 \u015eubat 2023 sabah\u0131 saat 04.17\u2019de meydana gelen Kahramanmara\u015f\u2019\u0131n Pazarc\u0131k il\u00e7esi merkezli 7,7 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki deprem, \u00fclkemizi derinden sarsan b\u00fcy\u00fck bir felaketi ba\u015flatt\u0131. Bu y\u0131k\u0131c\u0131 sars\u0131nt\u0131n\u0131n etkisi hen\u00fcz tam anla\u015f\u0131lmadan, dokuz saat sonra Kahramanmara\u015f\u2019\u0131n Elbistan il\u00e7esinde 7,6 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde ikinci bir deprem meydana geldi. Bu iki g\u00fc\u00e7l\u00fc sars\u0131nt\u0131, Kahramanmara\u015f ve Hatay ba\u015fta olmak \u00fczere Ad\u0131yaman, Gaziantep, Malatya, Kilis, Diyarbak\u0131r, Adana, Osmaniye, \u015eanl\u0131urfa ve Elaz\u0131\u011f gibi pek \u00e7ok \u015fehrimizi etkisi alt\u0131na ald\u0131. Depremin hemen ard\u0131ndan, etkilenen b\u00f6lgelerde \u00fc\u00e7 ay s\u00fcreyle ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l ilan edildi ve kay\u0131plar\u0131m\u0131z i\u00e7in yedi g\u00fcnl\u00fck ulusal yas uyguland\u0131. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen yard\u0131m ekipleri, arama ve kurtarma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda seferber oldu. Resm\u00ee kay\u0131tlara g\u00f6re, bu depremler sonucunda en az 50 bin 783 vatanda\u015f\u0131m\u0131z hayat\u0131n\u0131 kaybetti, 122 binden fazla ki\u015fi yaraland\u0131. 35 binden fazla bina tamamen y\u0131k\u0131ld\u0131, yakla\u015f\u0131k 300 bin bina ise a\u011f\u0131r hasar ald\u0131. Ayr\u0131ca tarih\u00ee eserlerimiz ve k\u00fclt\u00fcrel miraslar\u0131m\u0131z da zarar g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n
Bug\u00fcn, bu ac\u0131 olay\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, kaybettiklerimizi sayg\u0131 ve rahmetle an\u0131yor, bu felaketin yaratt\u0131\u011f\u0131 derin izleri y\u00fcreklerimizde hissediyoruz. Depremin \u00fczerinden \u00fc\u00e7 y\u0131l ge\u00e7mesinin ard\u0131ndan,sars\u0131nt\u0131lar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge ve \u00e7evresindeki faylarda kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lan Bing\u00f6l \u00dcniversitesi Enerji, \u00c7evre ve Do\u011fal Afet Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Dr. Kenan Akbayram , H\u00fcrriyet.com.tr\u2019ye \u00e7ok \u00f6zel a\u00e7\u0131klamalarda bulundu. Foto\u011fraflar: Anadolu Ajans\u0131 \u2018\u00c7ARPICI BULGULAR ELDE ETT\u0130K\u2019 \u201c\u00dc\u00e7 y\u0131l \u00f6nce ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Kahramanmara\u015f merkezli depremler, sadece fiziksel de\u011fil, toplumsal olarak da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yaralar a\u00e7t\u0131. Depremlerin ard\u0131ndan bir\u00e7ok kurum, \u00fcniversite ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gibi ben de bu s\u00fcrece bilimsel katk\u0131 sunmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m\u201d diyen Dr. Kenan Akbayram, \u201cBu kapsamda odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131z konular\u0131n ba\u015f\u0131nda fay mekanizmalar\u0131n\u0131n analizi, y\u00fczey k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n haritalanmas\u0131, zemin-yap\u0131 etkile\u015fimi, jeolojik tehlike de\u011ferlendirmesi ve mikro-b\u00f6lgeleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 geldi\u201d dedi.<\/p>\n
Ama\u00e7lar\u0131n\u0131n sadece depremin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini anlamak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yeniden benzer ac\u0131lar\u0131n ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7in bilimsel veriye dayal\u0131 bir yol haritas\u0131 ortaya koymak oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Dr. Akbayram, \u015f\u00f6yle devam etti: \u201c\u00c7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 bulgular elde ettik. En \u00e7arp\u0131c\u0131 olan ise \u00e7ok say\u0131da aktif fay segmentinin e\u015f zamanl\u0131 olarak k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131. Bu durum, y\u0131k\u0131m\u0131n neden bu kadar b\u00fcy\u00fck bir co\u011frafyaya yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Ayr\u0131ca, baz\u0131 b\u00f6lgelerde zeminin yap\u0131lar \u00fczerindeki etkisinin, beklenenden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Yani sadece fay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yerler de\u011fil, zemin \u00f6zelliklerinin zay\u0131f oldu\u011fu alanlar da ciddi zarar g\u00f6rd\u00fc.\u201d \u2018YILDA ORTALAMA YAKLA\u015eIK 15 B\u0130N 74 DEPREM OLURKEN, 2023 \u015eUBAT\u2019TAN BU YANA BU SAYI YAKLA\u015eIK 43 B\u0130N SEV\u0130YELER\u0130NDE\u2019 Bir di\u011fer \u00f6nemli tespitin ise Kahramanmara\u015f depremleri sonras\u0131 uzak b\u00f6lgelerde dahi stres transferinin ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyen Dr. Kenan Akbayram, \u201cBu durum, sadece b\u00f6lgesel de\u011fil, ulusal \u00f6l\u00e7ekte de sismik aktivitenin etkilendi\u011fini g\u00f6steriyor. Nitekim 2013-2023 \u015eubat aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de y\u0131lda ortalama yakla\u015f\u0131k 15 bin 74 deprem (b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerde) meydana gelirken, 2023 \u015eubat\u2019tan bu yana bu say\u0131 y\u0131ll\u0131k ortalama yakla\u015f\u0131k 43 bin seviyelerine \u00e7\u0131kt\u0131. Bu da depremlerin tetikleyici etkisinin ne denli geni\u015f ve uzun s\u00fcreli olabilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor\u201d ifadelerini kulland\u0131. Uzman isim t\u00fcm bu sonu\u00e7lara bakarak \u015fu de\u011ferlendirmede bulundu: \u201cBilimsel veriler elimizde olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc. Fakat bu verilerin uygulamaya ge\u00e7irilmesi, planlama s\u00fcre\u00e7lerine entegre edilmesi ve s\u00fcrekli g\u00fcncellenmesi gerekiyor. Depremi \u00f6nleyemeyiz ama etkilerini en aza indirecek bilgiyi art\u0131k daha fazla g\u00f6rmezden gelemeyiz. Dayan\u0131kl\u0131 kentler in\u015fa etmek i\u00e7in yer bilimlerini merkeze alan bir planlama anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 benimsemek zorunday\u0131z.\u201d<\/p>\n
H\u00c2L\u00c2 4 B\u00dcY\u00dcKL\u00dc\u011e\u00dcNE KADAR DEPREMLER OLUYOR, BUNLAR ART\u00c7I SARSINTILAR MI? Kahramanmara\u015f ve \u00e7evresinde h\u00e2l\u00e2 4 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne varan depremler hissediliyor. Bu sars\u0131nt\u0131lar 6 \u015eubat\u2019taki iki b\u00fcy\u00fck depremin art\u00e7\u0131lar\u0131 m\u0131, yoksa art\u0131k ba\u011f\u0131ms\u0131z depremler mi? \u00d6rne\u011fin art\u00e7\u0131 depremlerin bir-iki y\u0131l s\u00fcrebilece\u011fi s\u00f6yleniyor; bu s\u00fcre bilimsel olarak normal mi, yoksa art\u00e7\u0131lar daha uzun y\u0131llara yay\u0131labilir mi? Dr. Kenan Akbayram, bu t\u00fcr depremlerin tamam\u0131n\u0131 tek bir kategoriye sokman\u0131n kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sars\u0131nt\u0131lar\u0131n hem 6 \u015eubat\u2019taki b\u00fcy\u00fck depremlerin art\u00e7\u0131lar\u0131, hem de baz\u0131 b\u00f6lgelerde stres transferiyle tetiklenmi\u015f ba\u011f\u0131ms\u0131z depremler olabilece\u011fini s\u00f6yledi. \u201cDepremlerin olu\u015f yerlerine ve mekanizmalar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u00f6zellikle k\u0131r\u0131lan fay segmentlerinin u\u00e7 noktalar\u0131nda yeni stres alanlar\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011funu ve bu alanlarda ba\u011f\u0131ms\u0131z say\u0131labilecek depremlerin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz\u201d diyen Dr. Akbayram, \u201cYani baz\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekten art\u00e7\u0131, baz\u0131lar\u0131 ise art\u0131k ba\u011f\u0131ms\u0131z sismik olaylar olarak de\u011ferlendirilebilir\u201d dedi. \u201825 YIL S\u00dcREN ART\u00c7ILAR VAR\u2019 Uzman isim \u201c\u015eunu da unutmamak gerekir\u201d diyerek \u00f6nemli bilgiler payla\u015ft\u0131: — Art\u00e7\u0131 sars\u0131nt\u0131lar h\u00e2l\u00e2 devam ediyor. Bu normal bir durum \u00e7\u00fcnk\u00fc bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki depremlerin art\u00e7\u0131lar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede bitmez. Literat\u00fcre bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u00f6rne\u011fin Alaska 1964 depremi sonras\u0131 art\u00e7\u0131lar\u0131n 25 y\u0131l boyunca s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, Japonya ve G\u00fcney Amerika\u2019daki b\u00fcy\u00fck depremlerden sonra da 20-30 y\u0131l s\u00fcren art\u00e7\u0131 dizilerinin g\u00f6zlendi\u011fi raporlanm\u0131\u015f durumda. — Bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 hissedilen 4 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc civar\u0131ndaki depremlerin \u00e7o\u011fu, bu uzun s\u00fcren art\u00e7\u0131 dizisinin bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir. Elbette art\u00e7\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131 ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc zamanla azal\u0131yor, nitekim AFAD ve Kandilli\u2019nin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 grafiklerde de bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f net \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130lk haftalarda 5,5-6 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ula\u015fan art\u00e7\u0131lar varken, zamanla bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki depremler seyrekle\u015fti. Ama tamamen sona ermi\u015f de\u011fil. Bug\u00fcn ya\u015fanan sars\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu h\u00e2l\u00e2 bu s\u00fcrecin bir par\u00e7as\u0131 ama yeni fay par\u00e7alar\u0131n\u0131n devreye girdi\u011fi durumlarda ba\u011f\u0131ms\u0131z depremlerle de kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n
\u2018\u0130NSANLARDA H\u00c2L\u00c2 BEL\u0130RG\u0130N B\u0130R TED\u0130RG\u0130NL\u0130K VAR\u2019 Depremlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge ve \u00e7evresine s\u0131k s\u0131k ziyaretlerinin oldu\u011funu s\u00f6yleyen Dr. Kenan Akbayram, saha g\u00f6zlemlerini de payla\u015ft\u0131: — Bu ziyaretlerde hem bilimsel g\u00f6zlem yap\u0131yoruz hem de halkla temas kurarak yerel alg\u0131y\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u015eunu a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yleyebilirim ki insanlarda h\u00e2l\u00e2 belirgin bir tedirginlik var. Bu sadece depremin fiziksel etkilerinden de\u011fil, bilgi eksikli\u011fi ve belirsizlikten de kaynaklan\u0131yor. — Baz\u0131 insanlar yeni binalara ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f olsa bile eskisi kadar g\u00fcven hissi olu\u015fmam\u0131\u015f durumda. \u00d6zellikle art\u00e7\u0131 depremler hissedildik\u00e7e, bir\u00e7ok ki\u015fi k\u0131sa s\u00fcreli panik ya\u015f\u0131yor. Evlerinde hasar olmasa da \u00e7evresinde \u00e7\u00f6ken yap\u0131lar\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f olanlar i\u00e7in psikolojik etkiler h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok taze. \u00d6zellikle geceleri olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck sars\u0131nt\u0131lar bile insanlar\u0131n uyku d\u00fczenini etkileyebiliyor. \u2018YEN\u0130DEN \u0130N\u015eA ED\u0130LEN ALANLARDA VE KALICI KONUTLARA GE\u00c7EN \u0130NSANLARDA B\u0130R TOPARLANMA VAR\u2019 \u00d6te yandan, baz\u0131 b\u00f6lgelerde normalle\u015fme e\u011filiminin de g\u00f6zlemlendi\u011fini s\u00f6zlerine ekleyen Dr. Kenan Akbayram, \u201c\u00d6zellikle yeniden in\u015fa edilen alanlarda ve kal\u0131c\u0131 konutlara ge\u00e7en insanlarda bir toparlanma var. Ancak k\u0131rsal b\u00f6lgelerde veya ge\u00e7ici bar\u0131nma alanlar\u0131nda kalanlarda bu tedirginlik \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc\u201d dedi. \u201cDeprem b\u00f6lgesinde sahaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u015funu hissediyorsunuz: \u0130nsanlar sadece faydan de\u011fil, bilgiden de uzak kalm\u0131\u015f olman\u0131n endi\u015fesini ta\u015f\u0131yor\u201d diyen uzman isim, \u201cBu y\u00fczden hem yer bilimcilerin hem de kamu kurumlar\u0131n\u0131n sahada daha s\u0131k, daha a\u00e7\u0131k ve \u015feffaf ileti\u015fim kurmas\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Ancak bu yap\u0131l\u0131rken travma konusunda uzman psikologlardan destek al\u0131nmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc yap\u0131lacak bilgilendirmelerin travma tetiklememesi gerekli\u201d \u015feklinde konu\u015ftu. \u2018\u0130SKENDERUN\u2019A DO\u011eRU Y\u00d6NELEN S\u0130SM\u0130K AKT\u0130V\u0130TE D\u0130KKAT \u00c7EK\u0130C\u0130\u2019 6 \u015eubat depremlerinde en a\u011f\u0131r hasar\u0131 alan \u015fehirlerimizden biri Hatay oldu ve yaralar h\u00e2l\u00e2 sar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Peki, b\u00f6lgede halen risk ta\u015f\u0131yan ve \u00f6zellikle dikkat edilmesi gereken bir fay hatt\u0131 var m\u0131? \u0130skenderun\u2019un \u00f6zel bir \u00f6nemi oldu\u011funu vurgulayan Dr. Kenan Akbayram, \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lge hem jeolojik konumu hem de stratejik altyap\u0131s\u0131 (liman, end\u00fcstri, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu) nedeniyle kritik bir noktada yer al\u0131yor. \u0130skenderun\u2019u benim i\u00e7in \u00f6nemli k\u0131lan nedenlerden biri, Kahramanmara\u015f merkezli depremlerin ard\u0131ndan bu b\u00f6lgeye y\u00f6nelen sismik aktivitenin dikkat \u00e7ekici olmas\u0131\u201d dedi. Dr. Akbayram, \u015f\u00f6yle devam etti: — \u00d6zellikle \u0130skenderun K\u00f6rfezi\u2019nin g\u00fcneyinde, Akdeniz i\u00e7erisinde uzanan faylarda belirli bir depremsellik zaten vard\u0131. Ancak 6 \u015eubat 2023\u2019teki 7,7 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki deprem sonras\u0131, burada stres transferi nedeniyle sismik hareketlilikte art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bilimsel veriler ortaya konmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6rne\u011fin, AFAD ve Kandilli verilerine g\u00f6re, \u0130skenderun K\u00f6rfezi ve g\u00fcneyinde 2023 \u015eubat depremlerinden sonra, \u00f6nceki y\u0131llara g\u00f6re daha fazla say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck (M 2,5-3,9) ve orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckte (M 4-4,9) deprem kaydedildi. — Bu, b\u00f6lgenin dikkatle izlenmesi gerekti\u011fini g\u00f6steriyor. Hen\u00fcz bu depremler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte olmasa da b\u00f6lgedeki enerji birikimi ve ge\u00e7mi\u015fte g\u00f6z ard\u0131 edilen baz\u0131 fay par\u00e7alar\u0131n\u0131n da devreye girme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, jeolojik ve sismolojik a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirme gerektiriyor. Buna ek olarak, \u00d6l\u00fc Deniz Fay\u0131\u2019n\u0131n kuzey uzant\u0131s\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131na \u00e7ok yak\u0131n olmas\u0131, bu hatt\u0131n da dikkatli \u015fekilde izlenmesini zorunlu k\u0131l\u0131yor. Stres da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n b\u00f6lgesel etkisi bazen y\u00fczlerce kilometrelik alanlarda zaman i\u00e7inde sonu\u00e7 verebiliyor. Bing\u00f6l \u00dcniversitesi Enerji, \u00c7evre ve Do\u011fal Afet Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Dr. Kenan Akbayram \u2018BURASI B\u0130Z\u0130M \u0130\u00c7\u0130N B\u0130L\u0130MSEL TAK\u0130P VE DAYANIKLILIK ALANI\u2019 Bu g\u00f6zlemlerin kesinlikle bir korku \u00fcretme amac\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Dr. Kenan Akbayram,\u201cAksine, bilimsel bilgiye dayal\u0131 olarak riskleri daha iyi anlay\u0131p, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar bunlar. Bilgiyle y\u00f6netilen risk, asla panik olu\u015fturmaz; tam tersine daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 kararlar al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar\u201d dedi ve ekledi: \u201c\u0130skenderun gibi yerler, sadece ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131mla de\u011fil, gelecekteki riskleri \u00f6ng\u00f6rerek g\u00fc\u00e7lendirilmesi gereken alanlar olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu y\u00fczden biz yer bilimciler i\u00e7in buras\u0131 bir risk noktas\u0131 de\u011fil, bir bilimsel takip ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131k alan\u0131.\u201d \u2018\u00c7EL\u0130KHAN\u2019DAN KARLIOVA\u2019YA KADAR OLAN HAT BOYUNCA \u00c7OK SAYIDA AKT\u0130F FAY SEGMENT\u0130 VAR\u2019 Hatay\u2019\u0131n kuzeyinin de sismik a\u00e7\u0131dan aktif oldu\u011funu art\u0131k biliyoruz. \u00c7elikhan\u2019dan Karl\u0131ova\u2019ya uzanan ve hen\u00fcz k\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f segmentler oldu\u011fu s\u00f6yleniyor; ayr\u0131ca Kuzey Anadolu ve Do\u011fu Anadolu Fay Zonu\u2019nun kesi\u015fti\u011fi Karl\u0131ova\u2019dan Erzincan\u2019a uzanan Yedisu Fay\u0131 da olduk\u00e7a diri bir yap\u0131 olarak de\u011ferlendiriliyor. Peki, Yedisu Fay\u0131 ile ilgili y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar neler ve bu faydan beklenen depremlerle ilgili \u00f6ng\u00f6r\u00fcleriniz nelerdir? Bu de\u011ferlendirmelere bir \u00f6l\u00e7\u00fcde kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Dr. Kenan Akbayram, \u201c\u00d6zellikle Do\u011fu Anadolu Fay Zonu boyunca, k\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f segmentlerin varl\u0131\u011f\u0131 uzun zamand\u0131r yer bilimcilerin dikkatini \u00e7eken konular aras\u0131nda. Literat\u00fcrde zaman zaman, bir ana \u015fokun kom\u015fu segmentlerdeki sismik bo\u015fluklar\u0131 da tetikleyerek daha geni\u015f alanlar\u0131 k\u0131rabilece\u011fine dair \u00f6rnekler mevcut\u201d dedi.<\/p>\n
\u00d6rnek olarak, 1992 Landers (Kaliforniya) ve 2001 Kunlun (\u00c7in) depremlerini g\u00f6steren Dr. Kenan Akbayram, \u00f6nemli bilgiler payla\u015ft\u0131: — Bu depremler farkl\u0131 fay segmentlerinin ard\u0131\u015f\u0131k veya e\u015f zamanl\u0131 k\u0131r\u0131lmas\u0131yla meydana gelmi\u015fti. Bu t\u00fcr \u00f6rnekler, bir depremin sadece tek bir segmentle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmayabilece\u011fini g\u00f6steriyor. \u00d6zellikle \u00c7elikhan\u2019dan Karl\u0131ova\u2019ya kadar olan hat boyunca \u00e7ok say\u0131da aktif fay segmenti var. Ancak bu faylar\u0131n stres birikimi, yamulma davran\u0131\u015flar\u0131 ve k\u0131r\u0131lma dinamikleri hen\u00fcz tam olarak anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil. Jeolojik ve paleosismolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclse de t\u00fcm segmentler i\u00e7in elimizde yeterli veri oldu\u011funu s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7. — Biz kendi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131zda, \u00f6zellikle Hazar G\u00f6l\u00fc\u2019nden Bing\u00f6l\u2019\u00fcn Il\u0131calar Mahallesi\u2019ne kadar uzanan kesimde, halen k\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f bir fay zonu bulundu\u011funu ve bu b\u00f6lgeyi \u2018Bing\u00f6l Sismik Bo\u015flu\u011fu\u2019 olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ifade ettik. Ancak bu segmentin potansiyel bir deprem \u00fcretmesi durumunda hangi b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir k\u0131r\u0131lmaya neden olabilece\u011fi konusunda hen\u00fcz net bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck aral\u0131\u011f\u0131 vermek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Zira bu, sadece fay uzunlu\u011funa de\u011fil, fay\u0131n biriken stres miktar\u0131na, segment yap\u0131s\u0131na ve \u00e7evresel fay etkile\u015fimlerine de ba\u011fl\u0131. 240 YILDIR KIRILMAMI\u015e B\u0130R SEGMENT: YED\u0130SU FAYI Yedisu Fay\u0131\u2019n\u0131n ise Kuzey Anadolu Fay Zonu\u2019nun do\u011fu ucunda yer alan ve yakla\u015f\u0131k 240 y\u0131ld\u0131r k\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f bir segment oldu\u011funu hat\u0131rlatan Dr. Kenan Akbayram, \u201cYedisu, 1784 y\u0131l\u0131nda en son b\u00fcy\u00fck depremini \u00fcretmi\u015f ve o tarihten bu yana sessizli\u011fini koruyor. Bu da fay\u0131n \u00fczerinde ciddi bir sismik bo\u015fluk olu\u015fmas\u0131na neden olmu\u015f durumda. Elimizdeki tarihsel deprem kataloglar\u0131 ve paleosismoloji verileri, bu fay\u0131n potansiyel olarak 7\u2019nin \u00fczerinde bir deprem \u00fcretme kapasitesine sahip olabilece\u011fini g\u00f6steriyor\u201d dedi. Ancak burada \u00e7ok \u00f6nemli bir noktan\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yleyen Dr. Akbayram, \u201cBiz bu t\u00fcr analizleri kamuoyunu korkutmak i\u00e7in de\u011fil, risk azaltma politikalar\u0131na veri sunmak amac\u0131yla yap\u0131yoruz. Yedisu Fay\u0131 \u00fczerinde halen jeodezik (GPS, InSAR) ve paleosismolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Fay\u0131n y\u00fczey izleri detayl\u0131 \u015fekilde haritaland\u0131, ancak derin yap\u0131 ve k\u0131r\u0131lma senaryolar\u0131na ili\u015fkin modellemelerin daha da geli\u015ftirilmesi gerekiyor\u201d \u015feklinde konu\u015ftu. DEPREM R\u0130SK\u0130 Y\u00dcKSEK B\u0130NG\u00d6L\u2019DE, 2023 DEPREMLER\u0130NDEN BU YANA HAZIRLIKLAR NE A\u015eAMADA? \u201cBing\u00f6l\u2019de deprem riskini b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131mla ele almak amac\u0131yla \u00e7ok disiplinli bir akademisyen grubuyla \u015fehirdeki kamu kurumlar\u0131 ve STK\u2019lar\u0131nda fikirlerini alarak, Bing\u00f6l \u00dcniversitesi Enerji, \u00c7evre ve Do\u011fal Afet Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi olarak, Deprem Master Plan\u0131 haz\u0131rlad\u0131k\u201d diyen Dr. Kenan Akbayram, s\u00fcrece dair \u015fu bilgilerin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi: \u201cProjeyi Bing\u00f6l Belediyesi'ne teslim ettik. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra bu Master Plan kamuya a\u00e7\u0131lacak. Bu plan, kentteki aktif fay hatlar\u0131n\u0131, yap\u0131 stokunun dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, zemin \u00f6zelliklerini ve afet sonras\u0131 m\u00fcdahale kapasitesini kapsaml\u0131 \u015fekilde de\u011ferlendiriyor. Haz\u0131rlanan plan hem risk azaltma stratejilerini hem de afet \u00f6ncesi-s\u0131ras\u0131-sonras\u0131na dair koordinasyon ad\u0131mlar\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor. Kentin mikro-b\u00f6lgeleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, tahliye senaryolar\u0131, kamu yap\u0131lar\u0131n\u0131n durumu ve e\u011fitim altyap\u0131s\u0131 da analiz edilerek, uzun vadeli bir afet y\u00f6netimi yol haritas\u0131 olu\u015fturuldu.\u201d \u2018JAPONYA VE MEKS\u0130KA\u2019DA UZUN S\u00dcRED\u0130R BA\u015eARIYLA UYGULANAN S\u0130STEM\u0130 DEVREYE ALACA\u011eIZ\u2019 Ayr\u0131ca, Bing\u00f6l\u2019de olas\u0131 depremlerde can kayb\u0131n\u0131 azaltmak ve kritik altyap\u0131y\u0131 korumak amac\u0131yla deprem erken uyar\u0131 sistemi kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir ad\u0131m att\u0131klar\u0131n\u0131 da s\u00f6yleyen Dr. Kenan Akbayram, \u201cJaponya ve Meksika\u2019da uzun s\u00fcredir ba\u015far\u0131yla uygulanan bu sistem, deprem an\u0131nda olu\u015fan ilk zay\u0131f sars\u0131nt\u0131lar\u0131 alg\u0131layarak halk\u0131 birka\u00e7 saniye ila bir dakika \u00f6ncesinden uyar\u0131yor; b\u00f6ylece \u00e7\u00f6k-kapan-tutun refleksi, g\u00fcvenli tahliye, do\u011falgaz-elektrik kesintisi ve tren\/asans\u00f6rlerin durdurulmas\u0131 gibi hayati m\u00fcdahalelere zaman kazand\u0131r\u0131yor\u201d dedi. \u2018CUMHURBA\u015eKANI YARDIMCISI CEVDET YILMAZ\u2019A YAPILAN SUNUMDA GEL\u0130NEN A\u015eAMA AKTARILDI\u2019 Meksika\u2019daki SASMEX sistemi (Sistema de Alerta Sismica Mexicano) \u00f6rnek al\u0131narak geli\u015ftirilen bu altyap\u0131 i\u00e7in 31 A\u011fustos-23 Eyl\u00fcl 2025 tarihlerinde Meksikal\u0131 uzmanlar\u0131n Bing\u00f6l\u2019e davet edildi\u011fini ve yerli bilim insanlar\u0131yla birlikte sistemin b\u00f6lgesel uyarlanabilirli\u011fi de\u011ferlendirdiklerini s\u00f6yleyen Dr. Akbayram, \u201cBing\u00f6l Valili\u011fi, Belediyesi, \u00dcniversitesi ve F\u0131rat Kalk\u0131nma Ajans\u0131\u2019n\u0131n i\u015f birli\u011fiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu s\u00fcre\u00e7te, 15 Ekim\u2019de halka a\u00e7\u0131k bilgilendirme toplant\u0131s\u0131 da yap\u0131ld\u0131\u201d dedi. Avrupa Birli\u011fi destekli proje ba\u015fvurusunun da tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Dr. Akbayram, \u201cD\u00fcn Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fclliyesi\u2019nde Cumhurba\u015fkan\u0131 Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Cevdet Y\u0131lmaz\u2019a yap\u0131lan sunumda gelinen a\u015fama aktar\u0131ld\u0131. Projenin h\u0131zla hayata ge\u00e7irilmesi ve kapsam\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi y\u00f6n\u00fcnde yeni ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Ama\u00e7, Bing\u00f6l\u2019\u00fc depreme kar\u015f\u0131 daha g\u00fcvenli ve haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bir \u015fehir haline getirmek\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
T\u00fcrkiye g\u00fcndeminden son dakika haberleri, bug\u00fcn ya\u015fanan en son geli\u015fmeler, siyaset g\u00fcndeminden g\u00fcncel haberler ve b\u00fct\u00fcn son dakika haberleri i\u00e7in H\u00fcrriyet'in internet haber sitesi hurriyet.com.tr; Hurriyet.com.tr haber i\u00e7erikleri kaynak g\u00f6sterilmeden al\u0131nt\u0131 yap\u0131lamaz, Kanuna ayk\u0131r\u0131 ve izinsiz olarak kopyalanamaz, ba\u015fka yerde yay\u0131nlanamaz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00dc\u00e7 y\u0131l \u00f6nce bug\u00fcn, \u00fclkemiz derin bir ac\u0131yla sars\u0131ld\u0131. Sadece dokuz saat arayla, Kahramanmara\u015f\u2019\u0131n Pazarc\u0131k ve Elbistan il\u00e7elerinde meydana gelen iki b\u00fcy\u00fck…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":51,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,3],"tags":[],"class_list":["post-52","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arsiv","category-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eskigazeteci.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eskigazeteci.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/eskigazeteci.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eskigazeteci.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eskigazeteci.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/eskigazeteci.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eskigazeteci.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eskigazeteci.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/eskigazeteci.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/eskigazeteci.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}