En kritik operasyon! Uranyum nasıl gizlice ABD’ye taşındı? ‘Bugünün gerilimine ışık tutan uyarı’

1993 yılının dondurucu soğuk günlerinden birinde, eski ABD Dışişleri görevlisi Andrew Weber, Kazakistan’ın kırsal bir bölgesinde, neredeyse terk edilmiş bir avcılık dükkânının önünde aldığı küçük bir notun dünya tarihini değiştirebilecek nitelikte olduğunu henüz bilmiyordu.

Üzerine alelacele karalanmış sayılar, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsızlığını yeni kazanan Kazakistan’ın elinde, yaklaşık 20 nükleer bomba üretmeye yetecek kadar yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum bulunduğunu doğruluyordu. Bu tespit, Soğuk Savaş sonrası dönemin en kritik ve en az bilinen gizli operasyonlarından birinin başlangıcı oldu: Safir Projesi (Project Sapphire). ABD yönetimi, dönemin Başkanı Bill Clinton liderliğinde, Kazakistan ile işbirliği yaparak yaklaşık 600 kilogram yüzde 90 oranında zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına çıkarmak üzere son derece gizli bir operasyon planladı. Bu malzeme, teorik olarak doğrudan nükleer silah üretiminde kullanılabilecek saflıkta bir çekirdek maddeydi. Operasyonun detayları son derece dikkat çekiciydi. Yüksek güvenlik önlemleri altında söz konusu uranyum, özel olarak yalıtılmış kamyonlara yüklendi. Ardından tüm malzeme, hava yoluyla Amerika…