İran’ın ‘gizli’ sailahı: Meddahlar

Meddahlık kökenleri 680 yılındaki Kerbela olayına kadar inen eski bir propaganda unsuru. Kerbela’da Hz. Ali’nin oğlu Hz. Hüseyin ve onun çocuklarının da aralarında bulunduğu 72 kişi katledilmişti. Bu olay o zamandan beri şiirlerde, ağıtlarda en dramatik haliyle anlatılıyor. Meddahlar da özü itibariyle işte bu Kerbela’daki dram ve trajediyi yoğun duygusal ve dini vurgularla anlatan kişiler. Kelime anlamı itibariyle ‘metheden, öven’ demek. Kavram olarak da Hz. Ali’nin ailesi anlamına gelen ‘Ehlibeyt’ ve Kerbela şehitlerini överek anlatmak oluyor. Bu yönüyle Türkiye’deki ‘tuluat’ yapan tek kişilik ‘Meddah’ tiyatroculardan çok farklı.

GÜÇLÜ MUHAFIZ

Kerbela olayının matem yıldönümlerinde ortaya çıkan meddahlar Meddahlar zamanla güncel politikanın da tesirli unsurları oldular. Humeyni, 1979’daki devrime giden süreçte ‘Bizim 1400 yıllık muhafızlarımız’ diye övdüğü ‘Propaganda silahı, savaş silahından çok kazandırır’ diyerek ehemmiyet verdiği meddahları Şah rejimine karşı etkili biçimde kullandı. İran’da 1979’daki devrime giden süreçte Humeyni’nin etkin güçlerinden biriydi. Daha sonra İran/Irak savaşında da öne çıktılar. Her politik olayı Kerbela bağlamında ve bağlantısında kurgulayıp…